ZSP Nr 2 w Gryfinie

Szkolny Ośrodek Kariery - ZSP Nr 2 w Gryfinie

Znaczące zmiany w zakresie sfery społecznej, jak i gospodarczej na kontynencie europejskim powodują, że przewidywanie długookresowych tendencji na rynku pracy jest rzeczą względnie problematyczną. Z tego też powodu prognozy z reguły opracowane są dla całych sektorów i grup zawodowych w perspektywie 5-10 najbliższych lat.

Badania przyszłościowych trendów na europejskim rynku pracy prowadzone są regularnie przez Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego. Według prognoz tej organizacji w latach 2006-2020 przewidywany popyt na pracę dla krajów Unii Europejskiej wzrośnie w kategorii specjalistów, do których zalicza się inżynierów, a także specjalistów z zakresu nauk ścisłych i ochrony zdrowia oraz w tych samych dziedzinach w kategorii technicy (średni personel). Największy spadek przewiduje się w kategoriach zawodowych takich jak pracownicy sektora rolnictwa i rybołówstwa oraz rzemieślnicy. Nieznaczny spadek nastąpi wśród pracowników sił zbrojnych (dane szczegółowe znajdują się w poniższej tabeli).

Tab. 1. Przewidywany popyt na pracę (w mln) w latach 2006-2020 wg kategorii zawodowych dla krajów UE (dane łącznie ze Szwajcarią i Norwegią, ale bez Bułgarii i Rumunii)

2006-2020 Wzrost/spadek
popytu na pracę
Zastępowanie wolnych
stanowisk pracy
Całkowita ilość
wolnych miejsc pracy
Siły zbrojne -0,085 0,490 0,405
Prawnicy, starsi urzędnicy,
menedżerowie
4,317 7,276 11,593
Specjaliści 5,926 9,497 15,423
Technicy 7,550 11,301 18,851
Pracownicy biurowi/urzędnicy -1,880 9,611 7,731
Pracownicy usług osobistych
i handlu
3,212 13,464 16,676
Pracownicy sektora rolnictwa
i rybołówstwa
-2,240 3,689 1,449
Rzemieślnicy -2,460 12,519 10,059
Operatorzy maszyn, monterzy
i pochodne
0,945 6,714 7,659
Zawody proste 5,067 10,357 15,424
Razem 20,353 84,919 105,272

Z analizy prognoz Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego wynika również, iż w latach 2006-2020 w całej UE może powstać około 20 mln nowych miejsc pracy, a ponad 80 mln zostanie zwolnione przez osoby opuszczające rynek pracy, w tym ze względu odchodzenie na emeryturę. Z drugiej strony - dane Europejskiego Urzędu Statystycznego wskazują, iż liczba osób w wieku produkcyjnym (15-64 lata) w tychże krajach zmniejszy się około o 6 milionów w latach 2006-2020. Połączenie tych prognoz z tendencją starzenia się społeczeństwa powoduje, iż w przyszłości może dojść do niedoboru kadr na rynku europejskim.

Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego opracowało również szacunkowe prognozy zatrudnienia do 2020 r. w odniesieniu do całych sektorów i grup zawodów. Największy spadek zatrudnienia wg sektorów gospodarki w latach 2006-2020, dotknie sferę usług podstawowych (do których zaliczmy m.in. górnictwo i rolnictwo) oraz niewielkim stopniu przemysł wytwórczy. W budownictwie nastąpi nieduży wzrost, zaś największe zapotrzebowanie będzie występować w sektorze biznesu i innych usługach (ponad 14 mln) oraz usługach publicznych (koło 5 mln). Z prognoz Cedefop wynika, iż do roku 2020 najwięcej stanowisk powstanie właśnie w szeroko pojmowanym sektorze usług, w tym dla biznesu, pomocy społecznej, usługach osobistych, ochronie zdrowia, cateringu i hotelarstwie oraz dystrybucji (dane szczegółowe znajdują się w poniższej tabeli).


Tab. 2. Zmiany zatrudnienia (w mln) do 2020 r. wg sektorów dla krajów UE (dane łącznie ze Szwajcarią i Norwegią, ale bez Bułgarii i Rumunii)

Zmiana zatrudnienia sektor 2006-2015 2015-2020 2006-2020
Sektor podstawowy i podstawowe usługi -2,289 -0,758 -3,047
Przemysł wytwórczy -0,457 -0,268 -0,725
Budownictwo 0,442 -0,003 0,438
Dystrybucja i transport 3,498 1,104 4,602
Biznes i inne usługi 8,921 5,260 14,181
Usługi publiczne 3,165 1,738 4,904
Razem 13,280 7,073 20,353

Ponadto, należy zaznaczyć, iż do 2020 r. prognozuje się, że około 3/4 wszystkich pracowników będzie pracować w sektorze usług, co w konsekwencji doprowadzi do wzrostu zatrudnienia o ok. 5% w porównaniu z 2006 r. Zmiany na europejskim rynku pracy w perspektywie 5-10 lat będą mocno wpływać na rodzaj wymaganych kompetencji i umiejętności. W następnych latach będziemy obserwować zwiększenie popytu na stanowiska pracy wymagające wyższych umiejętności oraz elastyczną kadrę wykwalifikowanych pracowników.

W tabelach znajdujących się poniżej zaprezentowano prognozy Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego, które wskazują na przyrost stanowisk pracy, w przypadku których wymagane są wysokie kwalifikacje, z 26% w 2006 r. do 31,5% w 2020 r., przy czym równocześnie będziemy obserwować spadek zatrudnionych posiadających niskie kwalifikacje.


Tab.3. Udział zatrudnionych (w %) wg kwalifikacji dla krajów UE (dane łącznie ze Szwajcarią i Norwegią, ale bez Bułgarii i Rumunii)

Udział w % 2006 2015 2020
Niskie kwalifikacje 26,2 20,8 18,5
Średnie kwalifikacje 48,6 49,9 50,0
Wysokie kwalifikacja 25,2 29,3 31,5
Razem 100 100 100


Tab.4. Popyt wg kwalifikacji dla krajów UE

2006-2020/ Kwalifikacje Wzrost popytu Zastępowanie
wolnych stanowisk
Wolne miejsca pracy
(suma)
Niskie -12,353 22,014 9,661
Średnie 13,132 41,542 54,674
Wysokie 19,574 21,363 40,937
Razem 20,353 84,919 105,272

Warto wspomnieć, iż w sektorze usług generującym największą ilość miejsc pracy pożądane umiejętności będą dotyczyć przede wszystkim obsługi klienta, m.in. umiejętności komunikacyjnych i informatycznych. Na wszystkich stanowiskach kluczowe będą tzw. horyzontalne umiejętności takie jak komunikatywność, umiejętność analitycznego myślenia i rozwiązywania problemów oraz zarządzania czasem.

Trzeba podkreślić, iż na całym świecie zapotrzebowanie na pracowników będzie wzrastać w długim okresie czasu. Ponadto, podobnie jak w krajach Unii Europejskiej obserwujemy tendencję do zwiększania kwalifikacji pracowników, a tym samym osób z wykształceniem wyższym. Charakterystyczne jest także zwiększanie roli sektora usług oraz wysokich technologii kosztem sektorów tradycyjnych i rolniczych. Niepokojącą tendencję można zaobserwować w krajach wysokorozwiniętych, w których społeczeństwo starzeję się, z drugiej zaś strony - liczba osób młodych jest coraz mniej wystarczająca, by w dłuższej perspektywie zaspokoić zapotrzebowanie popytowe rynku pracy.

Europejskie tendencje wyraźnie podążają w kierunku rozwoju gospodarki opartej na wiedzy, a także rozwoju nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz szeroko pojętego sektora usług. Powodują tym samym potrzebę mocniejszego ukierunkowania na edukację i poprawę kapitału ludzkiego UE. W związku tym wymagania dotyczące kwalifikacji osób zatrudnionych będą nakierowane na umiejętności kluczowe, jakimi są: sprawność uczenia się i samodoskonalenia oraz rozwiązywania problemów, szybkiej analizy przy wykorzystaniu informacji z wielu źródeł, komunikowania, organizowania pracy, a także opanowania technik i narzędzi pracy, projektowania działań i przyjmowania odpowiedzialności za wyniki.

Reasumując, należy zaznaczyć, iż w perspektywie 5-10 najbliższych lat europejski rynek pracy, a więc wymagania odnośnie zapotrzebowania na konkretne zawody oraz umiejętności i kompetencje pracowników, będą ulegać sporym zmianom. Jest to związane z nieuchronnym rozwojem nowych technologii informatycznych i telekomunikacyjnych, coraz dynamiczniejszym oparciu gospodarek na tzw. wiedzy. Ponadto, zmiany zachodzą także w strukturze społecznej państw Unii Europejskiej, w których poprawa warunków socjalnych i rozwój systemu ochrony zdrowia powoduje wydłużanie okresu życia Europejczyków. Jednak z drugiej strony - obserwujemy wyraźną tendencję zmniejszania liczby urodzeń w krajach UE prowadzącą do spadku tzw. siły roboczej, co w konsekwencji może mieć niekorzystne oddziaływanie, zwłaszcza dla czołowych gospodarek kontynentu europejskiego. Należy zaznaczyć, iż obserwuje się zwiększenie szeroko pojętego sektora usług i na tym rynku liczba miejsc pracy będzie najbardziej dynamicznie wzrastać i generować największą ich ilość.